Patologie społeczne i ich ograniczanie w securitologicznej strategii działania Policji

10,00 zł

Data wydania: 2017
Wydawca: AWF Katowice
ISBN 978-83-64036-70-5
Autor: Andrzej Szymański, Ewa Krzyżak-Szymańska

Ilość

Od najdawniejszych czasów człowiek starał się unikać tego co powoduje zagrożenie i jest potencjalnie niebezpieczne. Aby okiełznać złe moce, niszczycielską przyrodę, czy maszerujące wojenne hordy ludzie gotowi byli oddać się wierze, praktykować magię, składać ofiary czy podporządkować się krwawym rytuałom. 
Tak jak wówczas i dziś bezpieczeństwo zaliczane jest do najważniejszych wartości, które organizuje życie zbiorowe umożliwiając jednostce i wspólnocie przetrwanie oraz rozwój. Kwestia zapewnienia bezpieczeństwa stanowi również obecnie ważny czynnik w strategii funkcjonowania RP i należy do podstawowych zagadnień oraz funkcji państwa. Problemem do rozstrzygnięcia pozostaje zagadnienie jak wyznaczone tak ważkie zadanie w sposób właściwy realizować. Przyjętym w naszym kraju rozwiązaniem jest odpowiednio zorganizowany system bezpieczeństwa narodowego oraz jego sektorowe ujęcie. 
W przedmiotowym aspekcie można dokonywać dekompozycji obszaru bezpieczeństwa państwa na wiele różnych podsystemów dzieląc je w klasycznym ujęciu na podsystem: bezpieczeństwa zewnętrznego i wewnętrznego. Z punktu widzenia poruszanej problematyki w polu zainteresowania niniejszej publikacji pozostaje bezpieczeństwo wewnętrzne, które wykazuje bezpośrednie swoje związki ze społeczeństwem i wywiera istotny wpływ na jego życie oraz sposób zaspokajania potrzeb. 
Wśród wielu organizacji i instytucji działających na rzecz bezpieczeństwa wewnętrznego od lat jego istotnym ogniwem jest Policja. Formacja ta w aktualnym swoim wymiarze wyrosła na gruzach rozbitego systemu totalitarnego, obalonego w wyniku solidarnościowego zrywu społecznego, który doprowadził do wielkiej transformacji ustrojowej. W jego następstwie doszło do uwolnienia organów porządkowych od istniejącej politycznej zależności, narzuconej za czasów PRL-u. Równocześnie nowo powołanej formacji mundurowej, nawiązującej ideowo do swej międzywojennej poprzedniczki, przywrócono kardynalną zasadę apolityczności. W efekcie stała się ona specyficzną instytucją, która nie wytwarza dóbr materialnych podlegających uniwersalnym mechanizmom rynkowym. Jej rola sprowadzona została do świadczenia swego rodzaju usługi publicznej związanej z zaspokajaniem zbiorowych i indywidualnych potrzeb obywateli, oczekujących ochrony przed istniejącymi zagrożeniami. 
Grupa ta o charakterze dyspozycyjnym w sferze przydzielonej jej securitologicznej aktywności odpowiada m.in. za zapewnienia ładu i porządku publicznego. Czyni to w oparciu o wydawane akty prawa regulujące stosunki społeczne, których nadrzędnym celem jest interwencyjne oddziaływanie na nienormatywne zachowania zależnych podmiotów. 
W konglomeracie istniejących zjawisk pozostających w obszarze zainteresowania Policji znalazły się również patologie społeczne, o których traktuje niniejsza książka. Jej celem jest określenie, rozpoznanie oraz analiza występujących patologii społecznych i podejmowanych w tym obszarze działań przez Policję. Zaproponowany zakres publikacji stanowi próbę szerszego ujęcia zagadnienia patologii niż czyniono to do tej pory. Zwykle bowiem dokonywane opisy naukowe pomijały znaczący udział tej formacji w walce z istniejącymi patologiami albo koncentrowały się one na jednej z nich z reguły przestępczości. Konstrukcja tematyczna opracowania obok wątku policyjnego strukturalnie próbuje wpisać się także w zakres kształtowania wiedzy i świadomości osób dorosłych oraz młodzieży o występujących zagrożeniach i związanych z nimi niebezpieczeństwach. Autorzy mają przy tym świadomość, że dobrane przez nich zagadnienia pomijają niektóre aspekty czy to dotyczące rzemiosła policyjnego, czy też samych patologii społecznych. Jednakże każde tego typu opracowanie jest pochodną koniecznie dokonywanych wyborów i selekcji. Co warte podkreślenia zakres przygotowanego materiału wskazuje na wielowymiarowość zjawiska, jakim są współczesne patologie a czynione uwagi zawarte w prowadzonych rozważaniach mają na celu wywołanie konstruktywnej dyskusji na ten temat. Ponadto publikacja zawiera szereg tabel i rysunków, które mają ułatwić odbiorcy zrozumienie omawianych zagadnień oraz dostarczyć wyczerpujących informacji i źródeł dla ewentualnego dalszego zgłębiania problemu. 
Sama monografia składa się z sześciu rozdziałów. Pierwszy z nich stanowi wprowadzenie do problematyki patologii społecznych. Obejmuje on analizę zakresu pojęcia i jego terminów pokrewnych. Na bazie przeprowadzonej kwerendy umieszczono w nim własną definicję patologii społecznych oraz ich podział będący zarazem wyznacznikiem dalszego układu publikacji. Rozdział drugi poświęcony jest patologiom negatywnego wyboru odnoszącym się do przestępczości osób dorosłych i nieletnich. Zawarto w nim problematykę etiologii i symptomatologii przestępczej. Omówiono w nim najważniejsze teoretyczne koncepcje wyjaśniające przyczyny przestępczości oraz reakcję na przestępczość w policyjnej strategii kryminalnej. Wyszczególniono w nim także sądowe środki reakcji podejmowane wobec nieletnich oraz stosowane przez Policję metody i formy zapobiegania wykolejeniu społecznemu wśród dzieci i młodzieży. Rozdział trzeci opisuje patologie społeczne zamierzonej agresji (chuligaństwo stadionowe i terroryzm) oraz rolę Policji w ich zwalczaniu. W kolejnym rozdziale omówione zostały patologie społeczne narzuconej dominacji. Do grupy tej zaliczona został przemoc domowa i handel ludźmi. Czytelnik w rozdziale tym oprócz przybliżenia działań Policji na rzecz zapobiegania i zwalczania handlu ludźmi oraz przemocy w rodzinie uzyska również sposobność prześledzenia skali wskazanych zjawisk, ich następstw a także wprowadzonych rozwiązań prawnych i profilaktycznych. Przedostatni rozdział monografii traktuje o patologiach społecznych nałogowej autodestrukcji. W tej części odbiorca zapoznania się z poczynaniami Policji oraz analizą strukturalną, typologiczną i prawną dotyczącą takich zjawisk jak: alkoholizm, narkomania i hazard. Ostatni rozdział pracy dotyczy patologii społecznych defektywnej preferencji. Omówiono w nim pedofilię, problem kazirodztwa i pornografii. Część tę domykają rozważania na temat udziału Policji w walce z przestępczością na tle seksualnym. 
Opracowanie stanowi podstawowy materiał do przedmiotu patologie społeczne wykładanego w ramach studiów z zakresu nauk społecznych, zwłaszcza bezpieczeństwa wewnętrznego i pedagogiki resocjalizacyjnej. Zakres prezentowanego materiału oraz sposób gromadzenia informacji, który oparto na metodzie analizy dokumentów (akty prawne, notatki, protokoły, sprawozdania, uzasadnienia, opracowania statystyczne, archiwalia, doniesienia prasowe, druki, itp.) powoduje, że jej tematyka może być również przydatna badaczom z innych dyscyplin oraz praktykom związanym z bezpieczeństwem np. detektywom i kwalifikowanym pracownikom ochrony, pełnomocnikom ds. bezpieczeństwa imprez masowych, czy też samym policjantom. 

Andrzej Szymański, Ewa Krzyżak-Szymańska

Spis treści
Wstęp
Rozdział I. Patologia społeczna wprowadzenie do problematyki 
1.1. Pojęcie patologii społecznej 
1.2. Patologie społeczne a terminy jej pokrewne 
Rozdział II. Patologie społeczne negatywnego wyboru 
2.1. Przestępczość 
2.1.1. Struktura i dynamika przestępczości w Polsce 
2.1.2. Teoretyczne koncepcje przestępczości -wybrane zagadnienia 
2.1.3. Reakcja na przestępczość w policyjnej strategii kryminalnej 
2.2. Przestępczość nieletnich 
2.2.1. Pojęcie przestępczości nieletnich i skala zjawiska 
2.2.2. Sądowe środki reakcji wobec nieletnich wykolejonych społecznie 
2.2.3. Metody i formy zapobiegania niedostosowaniu nieletnich stosowane przez Policję 
Rozdział III. Patologie społeczne zamierzonej agresji 
3.1. Chuligaństwo stadionowe 
3.1.1. Chuligaństwo stadionowe - geneza 
3.1.2. Subkultura szalikowców i patologiczne zachowania pseudokibiców 
3.1.3. Typologia i zróżnicowanie wewnętrzne uczestników imprez masowych 
3.1.4. Chuligaństwo stadionowe a regulacje prawne 
3.1.5. Rola Policji w zwalczania chuligaństwa stadionowego 
3.2. Terroryzm 
3.2.1. Terroryzm – oblicze i jego przejawy 
3.2.2. Międzynarodowa współpraca na rzecz zwalczania terroryzmu 
3.2.3. System antyterrorystyczny w Polsce 
3.2.4. Polska Policja a zwalczanie aktów terroru i terroryzmu 
Rozdział IV. Patologie społeczne narzuconej dominacji 
4.1. Przemoc w rodzinie 
4.1.1. Istota przemocy domowej – definicja, typy, formy przemocy i jej skala 
4.1.2. Ofiary i psychospołeczne następstwa doznawanej przez nie przemocy 
4.1.3. Przeciwdziałanie przemocy w rodzinie a rozwiązania prawne 
4.1.4. Działalność Policji w zapobieganiu i zwalczaniu przemocy w rodzinie 
4.2. Handel ludźmi 
4.2.1. Handel ludźmi – skala i charakterystyka zjawiska 
4.2.2. Zapobieganie handlowi ludźmi w działaniach międzynarodowych 
4.2.3. Zapobieganie handlowi ludźmi w Polsce 
4.2.3. Zapobieganie i zwalczanie handlu ludźmi w działaniach Policji 
Rozdział V. Patologie społeczne nałogowej autodestrukcji 
5.1. Alkoholizm jako przejaw masowej patologii społecznej 
5.1.1. Alkoholizm - jego uwarunkowania i typologie 
5.1.2. Problemy zdrowotne i społeczne wynikające z nadużywania alkoholu 
5.1.3. Ochrona prawna przed skutkami nadużywania alkoholu 
5.1.4. Działalność Policji w zakresie zapobiegania alkoholizmowi 
5.2. Narkomania 
5.2.1. Uzależnienie od narkotyków 
5.2.2. Rodzaje i typologie narkotyków oraz skala zjawiska 
5.2.3. Prawo przeciwko narkomanii 
5.2.4. Policja w walce z przestępczością narkotykową 
5.3. Hazard 
5.3.1. Patologiczny hazard – charakterystyka zjawiska i jego uwarunkowań  
5.3.2. Prawne regulacje hazardu w Polsce  
5.3.2. Udział Służby Celno-Skarbowej i Policji w zwalczaniu nielegalnego hazardu  
Rozdział VI. Patologie społeczne defektywnej preferencji  
6.1. Pedofilia  
6.2. Kazirodztwo  
6.3. Pornografia  
6.4. Policja w walce z przestępczością na tle seksualnym  
Zakończenie  
Bibliografia

Określone odniesienia