Piłkarskie widowisko sportowe. Wybrane zagadnienia organizacyjne, prawne i profilaktyczne

10,00 zł

Data wydania: 2017

Wydawca: AWF Katowice

ISBN 978-83-64036-67-5

Autor: Marek Zawartka

Ilość

Widowiska sportowe odbywają się od wieków, a ich popularność wśród kibiców wciąż jest ogromna. Swój początek miały już w starożytności, kiedy rozgrywano słynne igrzyska olimpijskie. Kibice zjeżdżali ze wszystkich stron, żeby móc uczestniczyć w tych najważniejszych wydarzeniach antycznego świata. Sport dostarczał ludziom znakomitej rozrywki, dlatego tak chętnie uczestniczyli w tego typu widowiskach. Z czasem imprezy sportowe zmieniły swój charakter. W starożytności widzowie rzadko identyfikowali się z zawodnikami, a igrzyska były rozgrywane ku uciesze tłumów. Współcześnie, fani bardzo mocno utożsamiają się z poszczególnymi sportowcami i drużynami. Zwyczaje kibicowania przekazywane są z pokolenia na pokolenie. Przywiązanie do barw ukochanej drużyny jest dla kibica najwyższą z wartości.

Sport zalicza się do dziedziny kultury i wychowania, jako formę zdrowej rywalizacji. Za sprawą herosów współczesnych aren zmagań sportowych w powszechnym odczuciu funkcjonuje pozytywny obraz sportu. Sport jednak, mimo wielu niezaprzeczalnych i niepodważalnych swoich walorów niesie ze sobą różnorodne problemy związane z przemocą, niedozwolonym dopingiem, chuligaństwem na stadionach i niepohamowaną agresją. Wskazana agresja występująca w sporcie i w związku ze sportem obejmuje szeroką gamę zjawisk. Dotyczy czynności sportowych, niedozwolonych zachowań zawodników czy zagrożeń występujących w trakcie imprez masowych.

Jednak nie tylko widownie sportowe oraz kibice cierpią w związku z zagrożeniami dla bezpieczeństwa. Cierpi sam sport, jako źródło uczciwej rywalizacji między zawodnikami czy drużynami. Teraźniejszy sportowiec jest w stanie przekraczać granice, które kiedyś były tylko marzeniem. Niestety często przełamuje je dzięki nielegalnym zabiegom, które są sprzeczne z tak popularną zasadą rywalizacji fair-play. Poza szkodami i zagrożeniami dla samej dyscypliny sportowej i zawodnika możemy mówić także o niebezpieczeństwach "za kulisami" rywalizacji. To tam zaczyna się nieczysta walka. Walka, która opiera się na pieniądzach i układach - również politycznych. Korupcja towarzyszy profesjonalnemu sportowi od wielu lat. Na światło dzienne wypływają tylko niektóre jej przykłady, większość pozostaje w ukryciu. Nieraz można było usłyszeć o przekupnych sędziach, ustawionych meczach, nieuczciwych zawodnikach, którzy niweczą swój wieloletni trud w celu zadowolenia prezesa klubu i chwilowej sławy.

W dyskusji nad kondycją zawodowego i amatorskiego sportu ciągle nierozwiązanym problemem pozostaje zjawisko chuligaństwa stadionowego, które przybiera coraz bardziej niepokojące rozmiary i niesie za sobą coraz groźniejsze skutki. Mechanizmy regulujące postępowanie grup pseudokibiców dają się wyjaśniać dzięki wiedzy mieszczącej się na granicy psychologii społecznej i socjologii. Tym niemniej w związku z ewolucją zaburzonych zachowań podkultury kibiców pojawia się coraz więcej znaków zapytania dotyczących ich genezy, form i kierunku rozwoju. Na tym gruncie rodzi się także pytanie - na jakich przesłankach wypływających z praktyki, i czy na wystarczających podstawach naukowych, wspiera się rozpoczęte prognozowanie patologicznych zachowań publiczności sportowej oraz opracowanie strategii i taktyki w tej mierze. Dlatego podstawowym problemem niniejszej pracy uczyniono rozpoznanie, analizę i diagnozę czynników decydujących o organizacji, przebiegu i bezpieczeństwie piłkarskich widowisk sportowych.

Niniejsza książka składa się z czterech rozdziałów. Pierwszy rozdział „Kibic i pseudokibice jako uczestnicy „widowisk sportowych” obejmuje trzy podrozdziały. Dokonano w nich konceptualizacji pojęć „chuligaństwo”, „chuligan”, „pseudokibic”. Omówiono historię chuligaństwa stadionowego jak również opisano naturę zjawiska agresji i przemocy oraz zaprezentowano obraz subkultury pseudokibiców jako aktywnych aktorów współczesnych imprez sportowych. Drugi rozdział opracowania dotyczy instytucjonalno-prawnych i organizacyjnych aspektów piłkarskich widowisk sportowych. Omówiono w nim kwestie międzynarodowych regulacji prawnych odnoszących się do problemu chuligaństwa stadionowego (kontekst historyczny oraz regulacje Rady Europy). Następnie przedstawiono zagadnienie bezpieczeństwa organizacji imprez masowych w krajowych aktach prawnych z uwzględnieniem wydanej na tę okoliczność ustawy i ważniejszych przepisów wykonawczych do niej. W rozdziale tym zaprezentowano także regulacje wynikające z kodeksu karnego i kodeksu wykroczeń stosowane wobec osób naruszających bezpieczeństwo imprez masowych. Ważnym aspektem tej części pracy są odniesienia do branżowych przepisów i rozwiązań w zakresie zapewnienia bezpieczeństwa podczas rozgrywek organizowanych przez FIFA, UEFA oraz PZPN i Ekstraklasę SA względem infrastruktury stadionowej. W rozdziale trzecim skupiono się na instytucji stewarda i spottersa oraz ich wpływie na organizację piłkarskiego widowiska sportowego. Rola stewarda w podnoszeniu poziomu bezpieczeństwa organizacji widowisk sportowych została przedstawiona poprzez wskazanie instytucjonalnych uwarunkowań stewardingu w Europie oraz w Polsce. Rolę spottersa w podnoszeniu poziomu bezpieczeństwa organizacji widowisk sportowych natomiast odniesiono do instytucji spottersa w Europie, instytucji spottersa w Polsce oraz omówienia zakresu obowiązków spottersa. Ważną część rozdziału zajmuję prezentacja wyników badań własnych stewardów i spottersów. Rozdział IV „Podstawy zarządzanie organizacją bezpieczeństwa na polskich stadionach” zawiera informacje na temat ograniczenia ryzykownych zachowań podczas meczów piłkarskich w kontekście XVII ogólnopolskiej konferencji „Bezpieczny stadion”. Wskazano w nim także standardy postępowania służb policyjnych w trakcie imprez masowych oraz zwrócono uwagę na zagadnienie zarządzania kryzysowego w aspekcie imprez masowych prowadzonych na polskich stadionach.

 

 

Spis Treści

WSTĘP

ROZDZIAŁ I

KIBIC I PSEUDOKIBIC JAKO UCZESTNIK WIDOWISK SPORTOWYCH  

1. HISTORIA CHULIGAŃSTWA STADIONOWEGO 

1.1. Konceptualizacja pojęć „widowisko sportowe”, „chuligaństwo, „chuligan”, „pseudokibic” 

1.2. Chuligaństwo stadionowe i jego geneza 

1.3. Chuligaństwo stadionowe na Wyspach Brytyjskich 

1.4. Chuligaństwo stadionowe w Polsce

2. AGRESYWNE ZACHOWANIA WIDOWNI SPORTOWYCH 

2.1. Agresja i przemoc – natura zjawiska 

2.2. Biologiczne i psychospołeczne podłoże agresji 

2.3. Wybrane teorie dotyczące natury zachowań zbiorowych 

2.4. Odniesienie teorii agresji do zachowań widowni sportowej 

3. CHULIGANI STADIONOWI 

3.1. Typologia kibiców 

3.2. Subkultura kibiców piłkarskich 

3.3. Formy zachowań agresywnych pseudokibiców 

3.4. Fani futbolu jako aktorzy współczesnych widowisk sportowych 

3.5. Kibice jako wspólnota plemienna 

3.6. Sylwetka i system wartości pseudokibiców na polskich stadionach 

ROZDZIAŁ II

INSTYTUCJONALNO - PRAWNE PODSTAWY ORGANIZACJI WIDOWISK SPORTOWYCH  

1. CHULIGAŃSTWO STADIONOWE JAKO PRZEDMIOT MIĘDZYNARODOWYCH REGULACJI PRAWNYCH - HISTORIA I TERAŹNIEJSZOŚĆ 

1.1. Kontekst historyczny wprowadzenia regulacji prawnych 

1.2. Regulacje Unii Europejskiej i Rady Europy

2. BEZPIECZEŃSTWO ORGANIZACJI IMPREZ MASOWYCH W POLSKICH AKTACH PRAWNYCH 

2.1. Ustawa z dnia 20 marca 2009 r. o bezpieczeństwie imprez masowych

2.2. Przepisy wykonawcze do ustawy z dnia 20 marca 2009 r. o bezpieczeństwie imprez masowych 

2.3. Regulacje bezpieczeństwa organizacji imprez masowych w Kodeksie karnym oraz Kodeksie wykroczeń

3. PRZEPISY FIFA I UEFA ORAZ PZPN ODNOSZĄCE SIĘ DO INFRASTRUKTURY STADIONOWEJ 

3.1. Przepisy FIFA i UEFA dotyczące infrastruktury stadionowej 

3.2. Regulacje w zakresie bezpieczeństwa podczas rozgrywek organizowanych przez PZPN i Ekstraklasę SA 

ROZDZIAŁ III

ZNACZENIE STEWARDÓW I SPOTTERSÓW W ORGANIZACJI PIŁKARSKIEGO WIDOWISKA SPORTOWEGO  

1. PROFILAKTYKA ZACHOWAŃ DEWIACYJNYCH KIBICÓW SPORTOWYCH 

1.1. Model profilaktyki zachowań dewiacyjnych i jego realizacja 

1.2. Instytucja stewarda oraz spottersa i ich wpływ na organizację widowisk sportowych 

2. ROLA STEWARDA W PODNOSZENIU POZIOMU BEZPIECZEŃSTWA ORGANIZACJI WIDOWISK SPORTOWYCH 

2.1. Instytucjonalne uwarunkowania stewardingu w Europie 

2.2. Zjawisko stewardingu w Polsce 

2.3. Sylwetka polskiego stewarda 

3. ROLA SPOTTERSA W PODNOSZENIU POZIOMU BEZPIECZEŃSTWA ORGANIZACJI WIDOWISK SPORTOWYCH 

3.1. Instytucja spottersa w Europie 

3.2. Instytucja spottersa w Polsce 

3.3. Zakres obowiązków spottersa 

3.4. Sylwetka polskiego spottersa 

ROZDZIAŁ IV

PODSTAWY ZARZĄDZANIA ORGANIZACJĄ BEZPIECZEŃSTWA NA POLSKICH STADIONACH  

1. OGRANICZENIE RYZYKOWNYCH ZACHOWAŃ PODCZAS MECZÓW PIŁKARSKICH W KONTEKŚCIE XVII OGÓLNOPOLSKIEJ KONFERENCJI „BEZPIECZNY STADION”

2. ZAKŁÓCENIA PORZĄDKU PUBLICZNEGO PODCZAS IMPREZ SPORTOWYCH A POLICYJNE DZIAŁANIA ZABEZPIECZAJĄCE 

3. ZARZĄDZANIE KRYZYSOWE A IMPREZY MASOWE NA POLSKICH STADIONACH 

4. ZARZĄDZANIE ORGANIZACJĄ I BEZPIECZEŃSTWEM PODCZAS WIDOWISK SPORTOWYCH 

ZAKOŃCZENIE  

BIBLIOGRAFIA

Określone odniesienia